(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 001

॥ శ్రీః ॥
3.1. అధ్యాయః 001
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ద్యూతజితానాం పాండవానాం ద్రౌపద్యాసహ వనంప్రతి ప్రస్థానం ॥ 1 ॥
తదను పౌరైర్దుర్యోధననగర్హణపూర్వకం పాండవైః సహారణ్యవాసేచ్ఛయా తదనుగమనం ॥ 2 ॥
యుధిష్ఠిరేణ ప్రార్థనయా తేషాం పురంప్రతి నివర్తనపూర్వకం సాయం గంగాతీరగవటమేత్య తత్రానుగతబ్రాహ్మణైః సహ సుఖేన రాత్రియాపనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

శ్రీవేదవ్యాసాయ నమః। 3-1-0x(1748)(15624)
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమం।
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ ॥ 3-1-1(15625)
జనమేజయ ఉవాచ
ఏవం ద్యూతజితాః పార్థాః కోపితాశ్చ దురాత్మభిః।
ధార్తరాష్ట్రైః సహామాత్యైర్నికృత్యా ద్విజసత్తమ ॥ 3-1-1x(1749)
శ్రావితాః పరుషా వాచః సృజంతీర్వైరముత్తమం।
కిమకుర్వత కౌరవ్యా మమ పూర్వపితామహాః ॥ 3-1-2(15626)
కథం చైశ్వర్యభూయిష్ఠాః సహసా దుఃఖమేయుషః।
వనే విజహ్రిరే పార్థాః శక్రప్రతిమతేజసః ॥ 3-1-3(15627)
కే చైతానన్వవర్తంత ప్రాప్తాన్వ్యసనముత్తమం।
కిమాచారాః కిమాహారాః క్వచ వాసో మహాత్మనాం ॥ 3-1-4(15628)
కథం ద్వాదశ వర్షాణి వనే తేషాం మహాత్మనాం।
వ్యతీయుర్బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ శూరాణామనివర్తినాం ॥ 3-1-5(15629)
కథం చ రాజపుత్రీ సా ప్రవరా సర్వయోషితాం।
పతివ్రతా మహాభాగా సతతం ప్రియవాదినీ ॥ 3-1-6(15630)
వనవాసమదుఃఖార్హా దారుణం ప్రత్యపద్యత।
ఏతదాచక్ష్వ మే సర్వం విస్తరేణ తపోధన ॥ 3-1-7(15631)
శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వం భూరిద్రవిణతేజసాం।
కథ్యమానం త్వయా విప్ర పరం కౌతూహలం హి మే ॥ 3-1-8(15632)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-1-9x(1750)
ఏవం ద్యూతజితాః పార్థాః కోయితాశ్చ దురాత్మభిః।
ధార్తరాష్ట్రైః సహామాత్యైర్నిర్యయుర్గజసాహ్వయాత్ ॥ 3-1-9(15633)
వర్ధమానపురద్వారాదభినిష్క్రంయ తే తదా।
ఉదఙ్ముఖాః శస్త్రభృతః ప్రయయుః సహ కృష్ణయా ॥ 3-1-10(15634)
ఇంద్రసేనాదయశ్చైతాన్భృత్యాః పరిచతుర్దశ।
రథైరనుయయుః శీఘ్రైః స్త్రియ ఆదాయ సర్వశః ॥ 3-1-11(15635)
`తతస్తే పురుషవ్యాఘ్రా రథానాస్థాయ భారత।
దదృశుర్జాహ్నవీతీరే ప్రమాణాఖ్యం మహావటం ॥' 3-1-12(15636)
వ్రజతస్తాన్విదిత్వా తు పౌరాః శోకాభిపీడితాః।
గర్హయంతోఽసకృద్భీష్మవిదురద్రోణగౌతమాన్।
ఊచుర్వై సమయం కృత్వా సమాగంయ పరస్పరం ॥ 3-1-13(15637)
పౌరా ఊచుః। 3-1-14x(1751)
నేదమస్తి కులం సర్వం న వయం నచ నో గృహాః।
యత్రదుర్యోధనః పాపః సౌబలేయేన పాలితః।
కర్ణదుఃశాసనాద్యైశ్చ రాజ్యమేతచ్చికీర్షతి ॥ 3-1-14(15638)
న తత్కులం న చాచారో న ధర్మోఽర్థః కుతః సుఖం।
యత్ర పాపసహాయోఽయం పాపో రాజ్యం చికీర్షతి ॥ 3-1-15(15639)
దుర్యోధనో గురుద్వేషీ త్యక్తధర్మః ప్రియానృతః।
అర్తలుబ్ధోఽభిమానీ చ నీచః ప్రకృతినిర్ఘృణః ॥ 3-1-16(15640)
నేయమస్తి మహీ కృత్స్నా యత్ర దుర్యోధనో నృపః।
సాధు గచ్ఛామహే సర్వే యత్ర గచ్ఛంతి పాండవాః ॥ 3-1-17(15641)
సానుక్రోశా మహాత్మానో విజితేంద్రియశత్రవః।
హీమంతః కీర్తిమంతశ్చ ధర్మాచారపరాయణాః ॥ 3-1-18(15642)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-1-19x(1752)
ఏవముక్త్వాఽనుజగ్ముస్తే పాండవాంస్తాన్సమేత్య చ।
ఊచుః ప్రాంజలయః సర్వే తాన్కుంతీమాద్రినందనాన్ ॥ 3-1-19(15643)
క్వగమిష్యథ భద్రంవస్త్యక్త్వాఽస్మాందుఃఖభాగినః।
వయమప్యనుయాస్యామో యత్ర యూయం గమిష్యథ ॥ 3-1-20(15644)
అధర్మేణ జితాఞ్శ్రుత్వా యుష్మాంస్త్యక్తఘృణైః పరైః।
ఉద్విగ్నాః స్మో భృశం సర్వే నాస్మాన్హాతుమిహార్హథ ॥ 3-1-21(15645)
భక్తానురక్తాన్సుహృదః సదా ప్రియహితే రతాన్।
కురాజాఘిష్ఠితే రాజ్యే న వినశ్యేమ సర్వశః ॥ 3-1-22(15646)
శ్రూయతాం చాభిధాస్యామో గుణదోషాన్నరర్షభాః।
శుభాశుభాధివాసేన సంసర్గః కురుతే యథా ॥ 3-1-23(15647)
వస్త్రమాపస్తిలాన్భూమిం గంధో వాసయతే యథా।
పుష్పాణామధివాసేన తథా సంసర్గజా గుణాః ॥ 3-1-24(15648)
మోహజాలస్య యోనిర్హి మూఢైరేవ సమాగమః।
అహన్యహని ధర్మస్య యోనిః సాధుసమాగమః ॥ 3-1-25(15649)
తస్మాత్ప్రాజ్ఞైశ్చ వృద్ధైశ్చ సుస్వభావైస్తపస్విభిః।
సద్భిశ్చ సహ సంసర్గః కార్యః శమపరాయణైః ॥ 3-1-26(15650)
యేషాం త్రీణ్యవదాతాని విద్యా యోనిశ్చ కర్మ చ।
తే సేవ్యాస్తైః సమాస్యాహి శాస్త్రేభ్యోపి గరీయసీ ॥ 3-1-27(15651)
నిరారంభా హ్యపి వయం పుణ్యశీలేషు సాధుషు।
పుణ్యమేవాప్నుయామేహ పాపం పాపోపసేవనాత్ ॥ 3-1-28(15652)
అసతాం దర్శనాత్స్పర్శాత్సంజల్పాచ్చ సహాసవాత్।
ధర్మాచారాః ప్రహీయంతే సిద్ధ్యంతి చ న మానవాః ॥ 3-1-29(15653)
బుద్ధిశ్చ హీయతే పుంసాం నీచైః సహ సమాగమాత్।
మధ్యమైర్మధ్యతాం యాతి శ్రేష్ఠైః శ్రేష్ఠత్వమాప్నుయుః ॥ 3-1-30(15654)
అనీచైర్నాప్యవిషయైర్నాధర్మిష్ఠైర్విశేషతః।
యే గుణాః కీర్తితా లోకే ధర్మకామార్థసంభవాః।
లోకాచారేషు సంభూతా వేదోక్తాః శిష్టసంమతాః ॥ 3-1-31(15655)
తే యుష్మాసు సమస్తాశ్చ వ్యస్తాశ్చైవేహ సద్గుణాః।
ఇచ్ఛామో గుణవన్మధ్యే వస్తుం శ్రేయోభికాంక్షిణః ॥ 3-1-32(15656)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-1-33x(1753)
ధన్యా వయం యదస్మాకం స్నేహకారుణ్యయంత్రితాః।
అసతోఽపి గుణానాహుర్బ్రాహ్మణప్రముఖాః ప్రజాః ॥ 3-1-33(15657)
తదహం భ్రాతృసహితః సర్వాన్విజ్ఞాపయామి వః।
నాన్యథా తద్ధి కర్తవ్యమస్మత్స్నేహానుకంపయా ॥ 3-1-34(15658)
భీష్మః పితామహో రాజా విదురో జననీ చ మే।
సుహృజ్జనశ్చ ప్రాయో మే నగరే నాగసాహ్వయే ॥ 3-1-35(15659)
తే త్వస్మద్ధితకామార్థం పాలనీయాః ప్రయత్నతః।
యుష్మాభిః సహితాః సర్వే శోకసంతాపవిహ్వలాః ॥ 3-1-36(15660)
నివర్తతాగతా దూరం మమాగమనకాంక్షిణః।
స్వజనే న్యాసభూతే మే కార్యా స్నేహాన్వితా మతిః ॥ 3-1-37(15661)
ఏతద్ధి మమ కార్యాణాం పరమం హృది సంస్థితం।
కృతా తేన తు తుష్టిర్మే సత్కారశ్చ భవిష్యతి ॥ 3-1-38(15662)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-1-39x(1754)
తథానుమంత్రితాస్తేన ధర్మరాజేన తాః ప్రజాః।
చక్రురార్తస్వరం ఘోరం హా రాజన్నితి దుఃఖితాః ॥ 3-1-39(15663)
గుణాన్పార్థస్య సంస్మృత్య దుఃఖార్తాః పరమాతురాః।
అకామాః సంన్యవర్తంత సమాగంయాథ పాండవాన్ ॥ 3-1-40(15664)
నివృత్తేషు తుం పౌరేషు రథానాస్థాయ పాండవాః।
ఆజగ్ముర్జాహ్నవీతీరే ప్రమాణాఖ్యం మహావటం ॥ 3-1-41(15665)
తే తం దిషసశేషేణ వటం గత్వా తు పాండవాః।
ఊషుస్తాం రజనీం వీరాః సంస్పృశ్య సలిలం శుచి ॥ 3-1-42(15666)
ఉదకేనైవ తాం రాత్రిమృషుస్తే దుఃఖకర్శితాః।
అనుజగ్ముశ్చ తత్రైతాన్స్నేహాత్కేచిద్ద్విజాతయః ॥ 3-1-43(15667)
సాగ్రయోఽనగ్నయశ్చైవ సశిష్యగణబాంధవాః।
స తైః పరివృతో రాజా శుశుభే బ్రహ్మవాదిభిః ॥ 3-1-44(15668)
తేషాం ప్రాదుష్కృతాగ్నీనాం ముహూర్తే రంయదారుణే।
బ్రహ్మఘోషపురస్కారః సంజల్పః సమజాయత ॥ 3-1-45(15669)
రాజానం తు కురుశ్రేష్ఠం తే హంసమధురస్వరాః।
ఆశ్వాసయంతో విప్రాగ్ర్యాః క్షయాం సర్వాం వ్యనోదయత్ ॥ 3-1-46(15670)
`రాజా తు భ్రాతృభిః సార్ధం తథా సర్వైః సుహృద్గణైః।
అశేత తాం నిశాంరాజందుఃఖశోకసమాహితః ॥' 3-1-47(15671)

ఇతి శ్రీమన్మహాభాతే అరణ్యపర్వణి కిర్మీరవధపర్వణి ప్రథమోఽధ్యాయః ॥ 1 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-1-1 పార్థా ఇతి చ్ఛత్రిన్యాయేన మాద్రీసుతయోరప్యుపలక్షణం। దురాత్మభిర్దుష్టచిత్తైః। సహామాత్యైః కర్ణాదిభిః। నికృత్యా ఛలేన ॥
3-1-2 సృజద్భిర్వైరముత్తమమితి ఖ. ఙ. ఝ. పాఠః ॥
3-1-3 ఏయుషః ప్రాప్తవంతః। కథం చైశ్వర్యవిభ్రష్టా ఇతి ఖ. ఝ. పాఠః ॥
3-1-4 ఉత్తమం తీవ్రం ॥
3-1-8 ద్రవిణం పరాక్రమస్తేజో దేహకాంతిశ్చ తే ఉభే పుష్కలే యేషాం తే భూరిద్రవిణతేజసః ॥
3-1-9 గజసాహ్వయాత్ హాస్తినపురాత్ ॥
3-1-10 వర్ధమానపురంనామ గ్రామవిశేషస్తదభిముఖం ద్వారం తస్మాత్ ॥
3-1-11 పరిచతుర్దశ అధికచతుర్దశాః। పంచదశేత్యర్థః। సంఖ్యాయావ్యయాసన్నేతి సమాసః। సమాసాంతవిధేరనిత్యత్వాత్ డచూప్రత్యయస్యాభావః ॥
3-1-13 ఊచుర్విగతసంత్రాసా ఇతి ఖ. ఝ. పాఠః ॥
3-1-16 ప్రకృతినిర్ఘృణః స్వభావనిర్దయః। త్యక్తాచారసుహృజ్జన ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-1-18 సానుక్రోశాః సదయాః ॥
3-1-22 భక్తాన్ ఆరాధనాపరాన్। అనురక్తాన్ ప్రీతిమతః। సుహృదః వేతనాద్యుపకారమనపేక్ష్య ఉపకారకాన్। న వినశ్యేమ వినాశం న ప్రార్థయాసహే। ప్రార్థనాయాం లిఙ్ ॥
3-1-24 ఆపః అపః ॥
3-1-27 అవదాతాని శుద్ధాని। సమాస్యా సంగతిః ॥
3-1-28 నిరారంభాః అగ్నిహోత్రాద్యకుర్వాణా అపి ॥
3-1-29 న సిద్ధ్యంతి సిద్ధిశ్చిత్తశుద్ధిస్తాం న ప్రాప్నువంతి ధర్మాచారహీనత్వాత్ ॥
3-1-31 అవిషయైః అగోచరైరపరిచితైరిత్యర్థః। ధర్మకామార్థసంభవాః ధర్మాదీనాం సంభవ ఉత్పత్తిర్యేభ్యస్తే ॥
3-1-32 సమస్తాః ఏకీభూతాః। వ్యస్తాః పృథక్పృథగ్భూతాః ॥
3-1-34 స్నేహో వాత్సల్యం తత్సహితా అనుకంపా దయా ॥
3-1-40 సమాగంయ సంపృచ్ఛ్య
3-1-43 ఊషుః వాసం చక్రుః ॥
3-1-44 ఊషుర్నిన్యుః ॥
3-1-45 సాగ్నయః దారైః సహితాః అగ్నయో యైస్తే। రంయత్వం తాపవిరహాత్సంధ్యారాగాదిశోభాతశ్చ। దారుణో రక్షఃపిశాచాదిసంచారకాలత్వాత్ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.